16 Φεβρουαρίου 1943: Η αιματηρή Σφαγή του Δομένικου Ελασσόνας
Σαν σήμερα, στις 16 Φεβρουαρίου 1943, συντελέστηκε μία από τις πολυάριθμες και πολύνεκρες θηριωδίες των Ιταλών φασιστών με τη συνδρομή των δωσίλογων, στον νομό Λαρίσης κατά τη διάρκεια της περιόδου της κατοχής.
Το μακελειό στο Δομένικο Ελασσόνας ήταν μια από τις μεγαλύτερες κτηνωδίες και ωμότητες των Ιταλών στα χρόνια της κατοχής. Στυγερό, ειδεχθές έγκλημα που προκαλεί αποτροπιασμό και κατακραυγή. Το διέπραξαν οι «καλοί» Ιταλοί που υπήρξαν εξίσου σκληροί εγκληματίες, όπως και οι τότε σύμμαχοί τους.
Οι φρικαλεότητες των Ιταλών έγιναν σε αντίποινα για την ενέδρα που τους είχαν στήσει το πρωί οι αντάρτες στη θέση Μαυρίτσα μεταξύ Δομένικου – Μυλόγουστας.
ΤΟ ΚΑΡΤΕΡΙ ΤΩΝ ΑΝΤΑΡΤΩΝ ΛΙΓΟ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΜΕΝΙΚΟ. Οι μαχητές του ΕΛΑΣ έπληξαν την ιταλική φάλαγγα (130 Ιταλοί με μοτοσικλέτες και αυτοκίνητα) για να εμποδίσουν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των Ιταλών στον Όλυμπο. Στην ενέδρα σκοτώθηκαν εννέα Ιταλοί και ένας αξιωματικός τραυματίστηκε (υπέκυψε στα τραύματά του στη Λάρισα το ίδιο απόγευμα). Οι Ιταλοί που γλίτωσαν επέστρεψαν στο χωριό Μεσοχώρι, όπου στάθμευαν επιπλέον δυνάμεις τους. Η διοίκηση της 24ης Μεραρχίας Πεζικού «Πινερόλο» αποφάσισε να εκδικηθεί. Προφανής στόχος ήταν το Δομένικο. Σε λίγο αφίχθησαν στο χωριό 40 ιταλικά οχήματα. Πράγματι οι Ιταλοί πλησίασαν στο χωριό με ανθρωποκτόνες διαθέσεις.
ΤΟ ΜΑΖΩΜΑ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΕΣ: Αρχικά διέταξαν τους κατοίκους να μείνουν κλεισμένοι στα σπίτια τους. Οι κάτοικοι υπάκουσαν, καθώς δεν είχαν καμία συμμετοχή στην ενέδρα και δεν μπορούσαν να φανταστούν τι θα ακολουθούσε. Οι Ιταλοί μαζί με τους συνεργάτες τους οδήγησαν αργότερα όλους τους κατοίκους στην πλατεία. Ιδιαίτερο ρόλο διαδραμάτισε ο δωσίλογος, δοτός πρόεδρος του χωριού, που βοήθησε τους Ιταλούς. Οι Ιταλοί ξεχώρισαν τις γυναίκες και τα αγόρια κάτω των 14 ετών και με τη βία τους κατεύθυναν στο χωριό Αμούρι. Οι άνδρες και τα αγόρια άνω των 14 παρέμειναν στο χωριό που ήδη καιγόταν. Οι Ιταλοί τούς είπαν ότι θα τους μετέφεραν σε στρατόπεδο στη Λάρισα. Με ονομαστική κατάσταση που παρέδωσε ο συνεργάτης των κατακτητών, διορισμένος από αυτούς πρόεδρος της κοινότητας, εκτελέστηκαν αρχικά οι αδελφοί Ζάγκα. Πρώτα εκτέλεσαν τον Γιώργο με στιλέτο κόβοντάς του την καρωτίδα, ενώ ο δεύτερος, ο Βαγγέλης, πιάνοντας το χέρι του Ιταλού ζήτησε και εκτελέστηκε με το τουφέκι. Στη συνέχεια εκτέλεσαν άλλους 20.
ΠΟΡΕΙΑ ΘΑΝΑΤΟΥ ΠΡΟΣ ΜΕΣΟΧΩΡΙ ΚΑΙ ΚΑΥΚΑΚΙ: Σύντομα οι Ιταλοί μετέφεραν στο Δομένικο και άνδρες από τα γύρω χωριά, το Μεσοχώρι, το Δαμάσι, το Αμούρι. Το συγκεντρωμένο πλήθος των ανδρών, η φάλαγγα των μελλοθανάτων, διατάσσεται να προχωρήσει προς το Μεσοχώρι ακολουθώντας τον δημόσιο δρόμο. Μετά από μιας ώρας μαρτυρική πορεία φτάνουν στο Μεσοχώρι όπου παραμένουν φυλασσόμενοι στην αυλή του σχολείου. Οι συγκεντρωμένοι δεν έκαναν καμία προσπάθεια να διαφύγουν, καθώς δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι μετά τις εκτελέσεις που προηγήθηκαν στη «Μαυρίτσα» θα ακολουθούσε κάτι ανάλογο. Οι Ιταλοί, τελειώνοντας το φαγοπότι, δίνουν εντολή να συνεχίσουν, φορτωμένοι με το πλιάτσικο προς την τοποθεσία Καυκάκι. Οι πυρπολήσεις σπιτιών και οι εκτελέσεις συνεχίστηκαν στο Μεσοχώρι (40 σπίτια πυρπολήθηκαν) και εκτελέστηκαν όσοι περαστικοί ή εργαζόμενοι στα κτήματά τους έτυχε να βρεθούν στον διάβα των κατακτητών (εκτελέστηκαν ένας κάτοικος του Αμουρίου, 12 του Μεσοχωρίου και πέντε του Δαμασίου).
Ο ΑΓΡΙΟΣ ΒΙΑΙΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ 118 ΨΥΧΩΝ: Το βράδυ έλαβε χώρα η βαναυσότητα των Ιταλών. Δολοφονήθηκαν συνολικά 118 άτομα. Τα θύματα εκτελούνταν ανά 7. Αναφορικά με την κτηνωδία των μελανοχιτώνων χαρακτηριστική είναι η αφήγηση του Ιωάννη Γκότση (νομάρχης Λάρισας από τον Νοέμβριο του 1943 έως τον Αύγουστο του 1944) στο βιβλίο του, όπου περιγράφει: «Μετά την εκτέλεση των πρώτων δώδεκα, παρενέβησαν οι μελανοχίτωνες (μέλη του φασιστικού κόμματος που ίδρυσε ο Μουσσολίνι). Η ολιγόστιγμη αυτή διακοπή έδωκε μία φευγαλέα ελπίδα στους υπόλοιπους. Οι μελανοχίτωνες διέκοψαν για άλλον λόγο. Άρχισαν αυτοί τις εκτελέσεις με στιλέτο, με έναν βάρβαρο τρόπο που και η περιγραφή της μας είναι αδύνατη. Οι φασίσται εξετέλεσαν έτσι αρκετούς. Και όταν κουράστηκαν, παρεχώρησαν τη θέση τους σ’ άλλους, μεταξύ των οποίων ήσαν και λεγεωνάριοι».
Ο ΟΙΚΤΡΟΣ ΚΑΙ ΟΔΥΝΗΡΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΙΕΡΕΑ: Από τη δολοφονική μανία των κατακτητών σώθηκαν μόλις έξι. Η εκτέλεση διήρκεσε αρκετές ώρες με διάφορες διμοιρίες να αλλάζουν βάρδιες. Τραγικό θάνατο βρήκε ο ιερέας του χωριού πατήρ Δημήτριος Ευαγγέλου, ο οποίος τους εκλιπαρούσε να δείξουν έλεος, καθώς οι συγχωριανοί του ήταν αμέτοχοι στην ενέδρα. Τον άρπαξε, όμως, ένας Ιταλός και προσπάθησε να του ξεριζώσει τα γένια. Στη συνέχεια του τα έβαλε φωτιά, κρατώντας τον, μάλιστα, από τα χέρια για να νιώσει περισσότερο πόνο και μετά τον πυροβόλησε…
ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΧΩΡΙΣ ΤΕΛΕΙΩΜΟ: Στο τέλος της εκτέλεσης, λίγο πριν τα χαράματα, ο υπεύθυνος για τη σφαγή Ιταλός αξιωματικός διατάζει τον πρόεδρο του χωριού Δαμάσι να συγκεντρώσει τους χωρικούς για να θάψουν τα πτώματα των θυμάτων. Οι εκτελέσεις συνεχίστηκαν μέχρι το απόγευμα της 17ης Φεβρουαρίου, γιατί κατά την επιστροφή τους στη Λάρισα οι Ιταλοί συνεχίζουν να δολοφονούν όσους ανθρώπους συναντάνε στον δρόμο τους μέχρι τον Τύρναβο, προσθέτοντας άλλους 50 αθώους πολίτες. Ο αριθμός των εκτελεσθέντων ανήλθε τελικά σε 194…..
Ο ΑΙΜΟΣΤΑΓΗΣ «ΑΝΤΟΝΙΟ ΝΤΙ ΠΑΟΥΛΑ» ΚΑΙ Ο ΑΞΙΟΣ ΠΑΤΡΙΩΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗΣ ΜΠΑΜΠΑΛΗΣ: Σύμφωνα με την επίσημη αναφορά του διοικητή της Μεραρχίας Μπενέλλι, διοικητής των Ιταλικών Δυνάμεων στις επιχειρήσεις του Δομένικου ήταν ο υπεύθυνος αξιωματικός τη βραδιά της σφαγής, αντισυνταγματάρχης Αντόνιο ντι Πάουλα.
Στις κατοχικές δυνάμεις διαμαρτυρήθηκε εντόνως ο διοικητής της ελληνικής χωροφυλακής Ελασσόνας Νικόλαος Μπάμπαλης, με αποτέλεσμα τη σύλληψή του και την αποστολή του σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στην Ιταλία, απ’ όπου επέστρεψε μετά την απελευθέρωση. Στις δύο αναφορές του συμπυκνώνεται όλη η λεβεντιά, ο ανθρωπισμός, η αντρειοσύνη του Έλληνα πατριώτη. Το καταγγελτικό του έγγραφο που έστειλε στους Ιταλούς δεν αποτελεί μόνο στοιχείο τόλμης και αποφασιστικότητας, αλλά κορυφαίο παράδειγμα πατριωτικής στάσης απέναντι σε κάθε ξένο εισβολέα. Αυτό θα πρέπει να διδάσκεται στα σχολεία και να αποτελεί παράδειγμα καταγγελίας και αντίστασης, για όποιον παραβιάζει την ανεξαρτησία και την ακεραιότητα της χώρας.
ΔΟΜΕΝΙΚΟ: «ΜΑΡΤΥΡΙΚΟ ΧΩΡΙΟ»… Το χωριό Δομένικο ανακηρύχθηκε με Προεδρικό Διάταγμα Μαρτυρική Κοινότητα, ενώ κανένας από τους Ιταλούς δεν τιμωρήθηκε για το απορόπαιο έγκλημα. Η θυσία των κατοίκων του Δομένικου και των γύρω χωριών επιβάλλεται να μην ξεχαστεί ποτέ. Σήμερα, πάντως, δε βρίσκεται εν ζωή κανένας από τους δράστες των φρικτών αυτών εγκλημάτων για να τιμωρηθεί.
ΑΙΩΝΙΟ ΧΡΕΟΣ ΤΙΜΗΣ ΚΑΙ ΣΕΒΑΣΜΟΥ: Το Δομένικο, το χαρακτηρισμένο «μαρτυρικό χωριό» και οι κάτοικοι του, ακόμη και σήμερα προσπαθούν κατά καιρούς να διεκδικήσουν τη δικαίωσή τους από τους Ιταλούς για το αποτρόπαιο και απεχθές κακούργημα. Ας αποτελέσουν τα γραφόμενά μας στεφάνι τιμής στη θυσία τους, την οποία μάς θυμίζει η ημέρα εκτέλεσής τους, η 16η Φεβρουαρίου εκάστου έτους.
