Η άγνωστη τραγωδία της Βερδικούσιας: Οι γυναίκες που κάηκαν ζωντανές από τους Γερμανούς το 1944
Πέντε γυναίκες έκαψαν ζωντανές μέσα στα σπίτια τους, στη Βερδικούσια, οι Γερμανοί κατακτητές το 1944. Ανάμεσά τους και η 11χρονη Αναστασία Οικονόμου, η οποία, μαζί με τη μητέρα της, Ευθυμία, είχε κρυφτεί σε ένα ξύλινο μπαούλο, χωρίς να καταφέρει να γλιτώσει από τις φλόγες.
Τρεις ακόμα γυναίκες, η Μαρία Δημητρίου Τσιότρα, η Ιωάννα Μάρκου Γελαλή και η Ιωάννα Δημητρίου Μαντζαρή, βρήκαν φρικτό θάνατο μέσα στο σπίτι του Γιάννη Συνάπαλου (Μπήλιου), στη συνοικία «Στηρνάρια».
Πρόκειται για μία από τις πιο αποτρόπαιες πτυχές της ναζιστικής κατοχής στη Βερδικούσια, την οποία αναδεικνύει, μιλώντας στην «Ε», ο συγγραφέας και πρώην πρόεδρος του Συλλόγου Βερδικουσιωτών Νομού Λάρισας Θανάσης Αστ. Δήμκος. Με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940, ο ίδιος επισημαίνει την ανάγκη να γίνει γνωστή στις νεότερες γενιές η ιστορία του χωριού, όχι μόνο μέσα από τις καταστροφές και τις απώλειες, αλλά και από την αντίσταση των κατοίκων απέναντι στους κατακτητές.
Στα θύματα της γερμανικής βίας συγκαταλέγεται και η Ιωάννα Ιωάννου Κουτσονίκου-Σβάρνα, την οποία οι Γερμανοί σκότωσαν στη θέση «Μήλια», επειδή δεν αποκάλυπτε ποιοι κάτοικοι διέθεταν όπλα και πού κρύβονταν οι αντάρτες της Εθνικής Αντίστασης.
ΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΑΜΕΝΑ ΣΠΙΤΙΑ
Η βία είχε ξεκινήσει νωρίτερα. Στις 15 Φεβρουαρίου 1943, οι Ιταλοί κατακτητές κρέμασαν στην Κεντρική πλατεία της Βερδικούσιας, στην ιτιά του Βράκα, τον Μιχάλη Νικούλη και τον Θ.Μ., αφού προηγουμένως τους είχαν βασανίσει για να αποκαλύψουν πληροφορίες σχετικά με τους αντάρτες και τον οπλισμό στο χωριό. Καθώς οι κάτοικοι δεν έδωσαν πληροφορίες, οι Ιταλοί αποχώρησαν παίρνοντας μαζί τους ζώα και τρόφιμα. Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους έκαψαν σπίτια κατοίκων που συμμετείχαν στην Εθνική Αντίσταση. Μεταξύ αυτών ήταν οι οικογένειες των Κώτσιου Φρέντζιου, Αλέξη Μπλιάμπλια, Γιάννη Λάκη, Ζήση Κρίκη, Γρηγόρη Παλιούρα, Μήτσιου Μηλιώνη, Γιαννάκη Κωσταρίγκα, Γιάννη Συνάπαλου, γνωστού ως Μπήλιου, και Μήτσιου Οικονόμου, γνωστού ως Πετσέτα.
Στις 2 Φεβρουαρίου 1944 οι Γερμανοί έκαψαν 50 σπίτια στη Βερδικούσια. Το γεγονός, σύμφωνα με τον κ. Δήμκο, καταγράφεται σε έγγραφο του Μητροπολίτη Ελασσόνας Καλλίνικου, με ημερομηνία 5 Μαΐου 1945, προς το αρμόδιο Υπουργείο, στο οποίο περιλαμβάνονται χωριά που υπέστησαν καταστροφές κατά την Κατοχή. Τα στοιχεία παρατίθενται και στο βιβλίο της Ιεράς Μητρόπολης Ελασσόνας, με συγγραφέα τον Γρηγόρη Βέλκο.
ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ
Η ιστορία του χωριού, ωστόσο, δεν περιορίζεται στα εγκλήματα των κατακτητών. Η Βερδικούσια και οι κάτοικοί της αντιστάθηκαν σθεναρά στον κατακτητή. Στις 16 Φεβρουαρίου 1943, μόλις μία ημέρα μετά τις εκτελέσεις στην πλατεία, ομάδα 13 Βερδικουσιωτών ανταρτών επιτέθηκε στην ιταλική φάλαγγα στη θέση «Μαυρίτσα», καθώς οι Ιταλοί κατευθύνονταν προς το Δομένικο για να το κάψουν. Επικεφαλής ήταν ο γιατρός Γιάννης Ζήση Πάπας, έφεδρος ανθυπολοχαγός. Στην ομάδα συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο Κώτσιος Ιωάννη Δουζένης, ο Χρήστος και ο Μήτσιος Ευθυμιάδης, οι αδελφοί Θανάσης και Κώστας Κρίκης και οι αδελφοί Γιώργος και Γιάννης Σβάρνας. Μαζί τους βρισκόταν και ο μικρός Βασίλης Ιωάννου Σβάρνας, ως αετόπουλο και ταχυδρόμος.
Τα στοιχεία για τη δράση των ανταρτών περιλαμβάνονται στο βιβλίο του Θανάση Αστ. Δήμκου «Βερδικούσια, ιχνηλατώντας τη γενέθλια γη», που εκδόθηκε το 2016.
Ο συγγραφέας υπογραμμίζει, τέλος, ότι η μνήμη των θυμάτων πρέπει να αποκτήσει τη θέση που της αξίζει στον δημόσιο χώρο. Προτείνει στη Δημοτική Κοινότητα Βερδικούσιας, σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς και τους πολιτιστικούς συλλόγους, να τοποθετήσει μαρμάρινη πλάκα με τα ονόματα των δολοφονημένων γυναικών δίπλα στο μνημείο των ηρώων, κοντά στον Ιερό Ναό του Προφήτη Ηλία και στο Δημοτικό Σχολείο. Μια πρωτοβουλία που, όπως επισημαίνει, θα διασώσει από τη λήθη τις ζωές πέντε γυναικών και θα υπενθυμίζει στις επόμενες γενιές το τίμημα που πλήρωσε η Βερδικούσια κατά τη διάρκεια της Κατοχής.
Θανάσης Αραμπατζής
Πηγή: eleftheria.gr
